تخصیص ارز و حواله ارزی
  1400/05/31 

 

ارز چیست؟

ارز واسطه اصلی مبادله کالا و خدمات و اساس اغلب کسب‌وکارها است.
به زبان ساده ارز نوع پذیرفته‌شده‌ای از پول است که توسط دولت صادر و توزیع می‌شود و اقتصاد را به گردش می‌اندازد. پس همه ابزارهای پولی (کاغذ و سکه) ارز نامیده می‌شود.
ارزش هر ارز در ارتباط با ارزهای دیگر دائماً در نوسان است به همین خاطر بازار ارز به عنوان ابزاری برای سودآوری از این نوسانات فعالیت می‌کند.

در میان انواع مختلف ارز، ارز آزاد و ارز دولتی از مهم‌ترین انواع آن است که تمامی کسب‌وکارها و افراد در ایران به علت تحریم‌های خارجی بیش از قبل با آن سر و کار دارند و همین امر باعث شده تا دولت‌ مجاب شود با هدف کاهش هزینه‌های گزاف بر شهروندان اقدام به پرداخت و تخصیص ارز دولتی کند تا با این کار هزینه‌های افراد در تأمین نیاز‌های ارزی را کاهش دهند.

 

حواله ارزی چیست ؟

حواله ارزی عبارت است از نوعی دستور پرداخت، که به موجب آن، یک بانک یا مؤسسه مالی به تقاضای مشتری یا دارنده یک حساب بانکی، به یکی از از بانک‌های کارگزار خود در خارج از کشور، حواله‌ای را صادر می‌کند و از آن موسسه می‌خواهد مبلغ حواله را به ذی‌نفع آن، پرداخت نماید.

حواله‌های ارزی به دو گروه حواله‌های صادره و وارده تقسیم می‌شوند. امروزه حواله‌های ارزی از طریق شبکه جهانی سوئیفت انجام می‌شود.

جهت ارسال ارز از طریق یک بانک به حساب فرد یا شرکت در بانک مقصد از حواله ارزی استفاده می گردد.

در همه این روش‌ها، ارسال کننده پول ابتدا از اینکه بانک مقصد دارای کد رهگیری یا سوییفت معتبر است اطمینان حاصل کرده و سپس واحد پول ارسالی را تعیین می کند و معادل آن را بر مبنای واحد پول بانک مبدا جهت ارسال حواله تحت عنوان حواله رمیت تحویل بانک می دهد.

حواله‌های فوق از طریق بانک ثالثی ( که بر مبنای واحد پول ارسالی متغیر است) به بانک مقصد می‌رسد و بسته به نوع حساب شخص یا شرکت در بانک مقصد به واحد پول رایج تبدیل شده و یا در حساب ارزی وی/شرکت ثبت می شود.

تخصیص ارز

یکی از مهم­ترین مجوزها برای واردات کالا، مجوز تخصیص ارز بانک مرکزی  است؛ اگر از سوی بانک مرکزی هنگام واردات کالا، تخصیص ارزی صورت نگیرد، آن کالا مجوز ورود به کشور را نخواهد داشت. در همین راستا قوانین واردات کالا به کشور با تغییراتی همراه بود که روند واردات را به کلی متحول کرد.

اما سوالاتی که در این زمینه هست از جمله: تخصیص ارز چیست؟ موانع و مشکلات تخصیص ارز چیست؟ و سوالاتی از این قبیل ...

 

مراحل تخصیص ارز 

واردات کالا به کشور نیازمند گذراندن چندین مرحله است. اولین مرحله، اخذ مجوز ورود کالا به کشور است. بنابراین اولین قدم در واردات کالا، رجوع به سازمان صنعت، معدن و تجارت جهت دریافت مجوز ورود کالا است؛ که کالای مورد نظر جهت واردات، شامل کالاهای ممنوعه نباشد. مثل کالاهای لوکس که سازمان صنعت، معدن و تجارت اعلام کرد در شرایط تحریم ضرورتی برای ورود کالای لوکس به کشور وجود ندارد.

پس از تایید سازمان صنعت، معدن و تجارت و سازمان­های وابسته به آن، نوبت به انتخاب بانک عامل است. بانک عامل واسط بین واردکننده و بانک مرکزی است چون وارد کننده جز در موارد خاص نمی‌­تواند مستقیم با بانک مرکزی در ارتباط باشد.

وارد کننده پس از انتخاب بانک عامل، شماره ثبت سفارش یا همان مجوز ورود کالا را به بانک عامل ارائه می­‌دهد. بانک عامل شماره مجوز را برای بانک مرکزی ارسال می‌­کند. بانک مرکزی واردکننده را در نوبت تخصیص ارز قرار داده و به ترتیب اولویت، مجوز تخصیص ارز را صادر می­‌کند. این مرحله همان تخصیص ارز بانک مرکزی است که مشخص کننده مقدار ارز خروجی از کشور جهت واردات کالا است.

 

مشکلات تخصیص ارز 

با توجه به تغییرات سازمانی که در سال ٩٧ انجام شد و کنترل واردات تحت نظر بانک مرکزی قرار گرفت، مراحل واردات کالا با توقف نسبتا طولانی مواجه شد.

برخی واردکنندگان قبل از اعمال قوانین جدید، خرید و پول واریز کرده بودند و کالایشان وارد گمرک شده بود اما اجازه ترخیص نداشتند. برخی دیگر با انجام ثبت سفارش بخشی از حواله‌­های ارزی را انجام داده بودند، برخی دیگر به صورت اعتباری خرید می­‌کردند و پس از چند ماه، حواله ارزی را انجام می­‌دادند. در نهایت تلاقی همه بخش نامه‌ها موجب توقف طولانی مدت واردات شده بود.

امروز اما نوسانات ارز در زمان انتظار وارد کننده برای صدور مجوز تخصیص ارز بانک مرکزی، موجبات زیان وی را فراهم می­‌کند.

همچنین قیمت پیشنهادی صادرکننده برای فروش ارز در سامانه نیماتعیین کننده قیمت معامله بوده و حتی گاهی اوقات از قیمت ارز در بازار آزاد هم فراتر رفته، که حداقل دستمزد صراف هم به این مبلغ اضافه می‌­شود و وارد کننده مجبور است برای واردات کالا و اجرای تعهداتش نسبت به قراردادها و پروژه­‌های خود یا تامین مواد اولیه تولید خود، تن به قیمت بالای ارز داده و متضرر شود.

تنها ارز نیمایی که با قیمت مناسب­‌تر در بازار عرضه می­‌شود، از محل صادرات پتروشیمی‌­ها است که به طور انحصاری در اختیار صرافی­‌های بانک­‌ها قرار گرفته و برای اولویت­‌های 21 استفاده می­‌شود.

تخصیص ارز، خوب یا بد؟

اگر سیاست‌گذاری دقیق و کارآمد و همچنین اجرای مناسب کنترل ورود و خروج ارز از کشور وجود داشته باشد؛ به صورتی که واردات کالاهای ضروری و مورد نیاز کشور و شرکت­‌های تولید کننده منجر به کارآفرینی شود، تاثیر مثبتی بر رشد اقتصادی کشور خواهد داشت.

با کنترل مقدار واردات و صادرات و مقدار ارز آوری و خروج ارز از کشور، واردات کالاهایی که از سیستم رسمی کشور نبوده مشخص می­‌گردد و با ایجاد ساختار مناسب می‌­توان از ورود کالا و ارز غیرقانونی به کشور جلوگیری کرد.

همچنین با توجه به گردش ارز داخل کشور و میزان واردات و صادرات و ارزی که خریداری می‌­شود، می‌توان به میزان نقدینگی موجود در دست مردم پی برد.

در صورت اجرای سیاست گذاری­‌هایی از طرف دولت مبنی بر حمایت از تولید کنندگان و تمرکز بیشتر بر تخصیص ارز برای واردات تکنولوژی‌هایی که امکان تولید آن‌ در داخل وجود ندارد، واردات کالاهای غیرضروری کاهش یافته و سیستم تولید کشور تقویت می­‌گردد. امید بر آن که کشور به مرور زمان از حالت مصرف کننده، به سمت تولید خارج شود.


نظرات کاربران
ارسال نظر