تجارت با عراق
  1400/07/20 

یکی از مهم ترین چیزهایی که تجارت با عراق را برای تجار و بازرگانان ایرانی، بسیار جذاب کرده است، مسئله طولانی ترین مرز خاکی است که عراق با ایران دارد. این مرز آنقدر طولانی است که از شمال غربی تا نواحی جنوبی کشور را دربر میگیرد. از آنجایی که این موضوع بستر مناسبی را برای حمل و نقل آسان انواع کالاهای صادراتی و وارداتی، فراهم می کند، سهولت تجارت با با این کشور برای تمامی شرکت های بازرگانی و بازرگانان به نسبت سایر کشورها خیلی بیشتر می باشد. البته که درکنار این موضوع، موارد دیگری هم هستند که تجارت با این کشور را برای تجار ایرانی جذاب و آسان می کنند

همسایه غربی ما به علت تحریم‌های مداوم در زمان صدام و دو جنگ خانمان سوز با آمریکا و داعش، از عدم رشد صنعتی و خدماتی رنج می‌برد. بنابراین صادرات به عراق می‌تواند از سود خوبی برای تجار ایرانی برخوردار باشد. علاوه بر صادرات محصولات کشاورزی و صنعتی؛ سود صادرات به عراق در برخی حوزه‌های جدید از جمله توریسم سلامت و ارائه خدمات فنی و مهندسی معمولا بسیار جذاب‌تر خواهد بود.

 

ظرفیت بازار عراق برای ایران

کشور عراق به دلیل ویژگی های خاص مانند داشتن مرزهای طولانی با ایران و اشتراکات دینی و فرهنگی یکی از بهترین گزینه های تجارت برای ایران به شمار می رود. کیفیت و کمیت اقلام صادر شده از ایران به عراق به گونه ای است که ایجاد و پایداری صدها هزار شغل در ایران، وابسته به صادرات به عراق است. بررسی ها نشان می دهد که ظرفیت این کشور در جذب کالاهای ایرانی، حداقل ۲ برابر وضع موجود است.

عراق واردکننده بزرگ انواع کالا و خدمات از ابتدایی ترین نوع تا کالا و خدمات با فناوری بالا است. مواد غذایی و محصولات کشاورزی بزرگترین بخش از صادرات ایران به عراق است. بازار عراق به دلیل غیرتخصصی بودن ظرفیت بالایی برای پذیرش کالاهای صنعتی ایران دارد و فرصت مناسبی را برای رشد آنها فراهم می سازد.

در کنار موارد بالا، حجم عظیم ریالی که توسط زوار ایران در عراق خرج می شود منجر به مقرون به صرفه شدن واردات کالا از ایران به عراق شده است.

 

تحریم آمریکا فرصتی برای حضور ایران در بازار عراق

اقدامات آمریکا در تضعیف روابط اقتصادی ایران و عراق را می توان به دو دسته اصلی تقسیم کرد.

دسته اول، ایجاد اختلال در جریان نقل و انتقال دلار میان ایران و عراق است؛ خوشبختانه آمریکا تنها بر جریان دلار حاکم است و امکان نقل و انتقال سایر ارزها مانند دینار وجود دارد.

دسته دوم، پیشنهاد سرمایه گذاری و تاسیس زیرساخت های موردنیاز عراق؛ با این حال، خوشبختانه در اینجا دست برتر با ایران است. زیرا به گفته ی مسئولین و فعالان اقتصادی که از نزدیک با اوضاع عراق آشنا هستند، هیچ کشوری مانند ایران قابلیت تامین نیازها و زیرساخت های عراق را ندارد

 

نحوه و روش تجارت با عراق

برای آشنایی با نحوه و روش تجارت با عراق نیاز است که شما ابتدا بدانید که برای تجارت با این کشور به چه مدارک و سندی احتیاج دارید. عراق نیز مانند هر کشو دیگری برای تجارت به ارائه و دریافت یک سری مستندات و مدارک احتیاج دارد که این مدارک عبارت‌اند از:

  • کارت بازرگانی
  • داشتن استانداردهای محیط زیستی
  • مجوز از سازمان استاندارد عراق
  • اخذ گواهی بهداشت و سلامت برای محصولات غذایی
  • اخذ مجوزات لازم از گمرک و وزارت صمت
  • داشتن گواهی مبدا و فاکتور فروش به زبان عربی و انگلیسی
  • سپردن تعهد ارزی
  • داشتن لیست اظهار کالا و مشخصات آن

البته این مدارک تنها بخشی از مدارک مورد نیاز برای تجارت با عراق می باشد. به دلیل تغییر قوانین و راه و رسم های تجارت با عراق، بهتر است که برای اطلاع دقیق از مدارک و مستندات، از مشاوران فعال در این زمینه کمک بگیرید. دبیر میز عراق در سازمان توسعه تجارت، اتاق بازرگانی مشترک ایران و عراق، کارشناسان اقتصادی سفارت‌ خانه ‌ها و کنسول‌گری ‌های ایران در عراق و اتاق بازرگانی عراق، از جمله مهم ترین مکان ها و سازمان هایی هستند که برای تجارت با این کشور به رفت و آمد به این سازمان های احتیاج پیدا خواهید کرد.

 

مراحل صادرات به عراق
صادرات به عراق یکی از پرمواردترین صادرات ایران می باشد که این صادرات مراحلی دارد که به شرح زیر قابل بیان می باشد:

1 . یافتن مشتریانی برای کالاهای ایرانی

2 . مجوز لازم برای صادرات کالا را دریافت نمایند

3 . مشخص نمودن قیمت کالاهای صادراتی

   .4صادرنمودن یک فیش به نام پیش فاکتور

5 . بسته بندی نمودن کالاهای صادراتی می باشد

6 . صادرکنندگان کالا به این کشور می بایست گواهی بازرسی کالاها در مرزها را کسب نمایند

7 . فاکتور صادرات کالا ارسال گردد

8 . پیمان یا تعهدات ارزی باید بسته شود چرا که این پیمان نامه قیمت مصوب برای کالاهای صادراتی و … می باشد

9 . از دیگر مراحل، بستن قراردادهایی به منظور حمل و بیمه نمودن کالاهای صادراتی

10 . کالا باید به گمرک اظهار گردد

11 .از آخرین مراحل، ارسال نهایی کالاها به عراق می باشد یعنی کالاها برای صادرات به شرکت حمل و نقل تحویل داده می شوند

 

نکات مهم در صادرات به عراق 

بصره عراق نزدیکترین بازار صادراتی به ایران می باشد و فاصله آن تا آبادان 20 کیلومتراست،که نزدیکی مرز بصره به ایران ،صادرات به عراق را تسهیل می نماید و این امرباعث اهمیت دربحث تامین مواد غذایی بازار عراق شده است و جزء مزیت‌های مهم صادراتی به عراق از سوی ایران محسوب می‌شود.در سالهای اخیر حضور شرکتهای چینی ،برای فروش خودرو و لیزینگ بودن آنها شرایط رقابت را برای شرکتهای ایرانی سختتر نموده است. مسئولین کشورعراق تصمیم گرفته اند قطعات مورد نیاز خودرو را از کشورهای ایران و چین تامین کنند.مهم ترین اقلام برای صادرات به عراق در سالهای گذشته عبارتند از :


انواع کاشی
سیمان سفید
کولر آبی خانگی
مواد شیمیایی
رب گوجه فرنگی
لوازم خانه داری و پاکیزگی
هندوانه تازه
انواع شیرینی جات
پیاز
موسیر
حیوانات زنده
انواع روغنهای نباتی و حیوانی
انواع نوشابه‌ها
محصولات معدنی
محصولات شیمیایی
محصولات و مواد پلاستیکی
انواع پوست وچرم وکیف
چوب
منسوجات و سنگ ساختمانی

 

 مشکلات صادرات به عراق چیست؟

اگرچه تجارت با کشور عراق همواره از حاشیه سود قابل‌توجهی برای تجار ایرانی برخوردار بوده، اما شرایط خاص این کشور از جمله نبود ثبات، تنوع قومی و مذهبی و شرایط خاص جغرافیایی ایجاب می‌کند که قدم‌ها را اندکی با احتیاط برداشت.

به عنوان مثال، از آنجا که نظام سیاسی کشور عراق فدرالی بوده و استان‌های این کشور از اختیارات ویژه‌ای برخوردار هستند، گاها مشاهده شده که یک قانون تجاری در یک استان خاص اجرا شده، اما در سایر استان‌ها به روش دیگری عمل می‌شود.

ضمن آنکه در بسیاری از موارد قوانین حکومت مرکزی این کشور با حکومت محلی اقلیم کردستان متفاوت بوده و به دو روش مختلف عمل می‌کنند. اینگونه محدودیت‌ها تنها در صورتی رفع می‌شود که شما در ابتدای راه از کسی که راه و چاه کار را بلد است، مشورت بگیرید.

به طور کل می‌توان مشکلات صادرات به عراق را در چند زمینه کلی خلاصه کرد: 

  • قوانین خلق‌الساعه و تفاوت در اجرای آن در استان‌ها
  • آشنا نبودن تجار ایرانی با بافت فرهنگی و سیاسی 
  • مشکلات امنیتی در برخی مناطق خاص 
  • تفاوت مقررات تجاری در عراق و اقیلم

 

قوانین صادرات به عراق
تجارت با عراق تا کنون حاشیه سود قابل‌توجهی برای بازرگانان ایرانی به دنبال داشته است، اما به سبب شرایط عراق مانند فقدان ثبات، وجود درگیری ها و جنگ، تنوع قومی و مذهبی و شرایط خاص جغرافیایی باعث بالا رفتن ریسک تجارت شده و احتیاط در همکاری ها را می طلبد. به عنوان مثال می توان به نظام سیاسی موجود اشاره کرد که از نوع فدرالی بوده و به استان‌های این کشور اختیار و وظایف ویژه‌ای می بخشد. این اختیارات ویژه باعث می شود تا قوانین خاص تجاری در برخی از استان های عراق حکم فرما شود و در صورت عدم اطلاع باعث ایجاد خسارت شود. باید به قوانین اقلیم کردستان عراق نیز اشاره شود که در بسیاری از موارد قوانین حکومت مرکزی عراق با حکومت محلی اقلیم کردستان دارای تفاوت های بسیاری است و در موارد مشابه به دو روش مختلف اجرایی می شوند.

به گفته ی معاونت بررسی‌ اقتصادی اتاق بازرگانی تهران در سال 94 میزان 17 درصد از کل صادرات ایران به مقصد کشور عراق صورت گرفته است. در این گزارش آمده است که 28 درصد از کل کالاهای صادراتی به این کشور را کالاهای مصرفی، که معادل 68 درصد کالاهای واسطه‌ای و 4 درصد کالاهای سرمایه‌ای بوده است را تشکیل داده است.

 

شرایط صادرات کالا به عراق
سازمان توسعه تجارت ایران صادرات کالا به عراق را بدون نصب برچسب لاتین یا عربی ممنوع اعلام کرده است.موسسه استاندارد عراق برای ارسال کالاهای ایرانی به این کشور دستور داده، تا بر این اساس تمامی کالاها با دو برچسب لاتین و عربی به این کشور صادر شوند.شرایط صادرات به عراق ازسوی ایران داشتن برچسب لاتین و عربی بر روی کالاها می باشد، که اگر کالای صادراتی فاقد مشخصات مورد قبول گمرک عراق باشد، مسئولین از ورود آنها به این کشور جلوگیری می نمایند و باعث ضررهای جبران ‏ناپذیری برای صادرکنندگان و تولیدکنندگان می شود. این شروط بر اساس تفاهم‏ نامه مشترک بین موسسه استاندارد ایران وعراق اجرایی می‏شود تا یکی از مشکلات صدور کالا به این کشور که در گذشته با برچسب فارسی انجام می‌گرفت حل شود.برای استمرار مبادلات بازرگانی بین دو کشورباید در زمینه کنترل قاچاق کالا ، کنترل بهداشت و استاندارد کالاهای صادراتی و وارداتی همکاری مشترکی بین ایران و عراق صورت گیرد

 

گمرکات صادرات به عراق 

مرز ایران با عراق دارای چندین دروازه رسمی و غیررسمی بوده که عمده صادرات از طریق این دروازه‌ها صورت می‌گیرد. هر چند که بخشی از صادرات به این کشور نیز از مبادی غیررسمی و همچنین بازارچه‌ها و گذرگاه‌های غیررسمی صورت می‌گیرد.

برخی از گمرکات این کشور مخصوص اقلیم کردستان و برخی دیگر برای صادرات به مناطق مرکزی یا جنوب عراق بهتر است. از جمله گمرکات مهم در تجارت با عراق می‌توان به موارد زیر اشاره کرد

  • گمرک باشماق در مریوان 
  • گمرک پرویزخان در قصرشیرین 
  • گمرک مهران در ایلام 
  • گمرک اروندکنار 
  • گمرک تمرچین در پیرانشهر 
  • گمرک بازرگانی 
  • گمرک خسروی در قصرشیرین 
  • گمرک شلمچه 

دو زبان عربی و کردی زبان‌های رسمی عراق هستند که کردی در شمال و عربی در مناطق مرکزی و جنوبی کاربرد دارد. تجارت با این کشور نیازمند تسلط به یکی از این دو زبان رسمی است.

همسایه غربی ایران دارای خرده‌فرهنگ‌ها، ادیان و مذاهب مختلف است. بنابراین بالا بردن اطلاعات عمومی و آشنایی با شرایط سیاسی، اجتماعی و فرهنگی آن برای تجار ایرانی کاملا ضروری است.

 

 

مجوزهای لازم جهت صادرات به عراق

۱-فاکتور فروش به زبان عربی یا انگلیسی

در فاکتور فروش می‌بایست نام شخص یا شرکت صادرکننده، نام شخص یا شرکت تولیدکننده، نام واردکننده یا خریدار، نام و سمت مدیرعامل یا شخص امضاکننده، نوع و مقدار کالا و قیمت آن می‌بایست درج شود.

کلیه ارقام و اعداد مدارک لازم برای صادرات به عراق بایستی به انگلیسی نوشته و ممهور به مهر شرکت یا شخص صادرکننده باشد.

۲- گواهی مبدأ (به زبان انگلیسی و عربی)

در گواهی مبدأ هم می‌بایست آدرس تولیدکننده، آدرس صادرکننده و آدرس خریدار یا واردکننده به‌طور کامل قید گردد.

یکسان بودن اطلاعات کالا در فاکتور فروش و گواهی مبدأ نیز لازم و اجباری است.

۳- گواهی بهداشت از سازمان نظارت بر سلامت برای محصولات غذایی

۴- گواهی‌نامه انطباق با استاندارد مورد تقاضای کشور عراق COC

۵- لیست اظهار کالا ( که شامل نام و مقدار کالا و اطلاعات جامعی درمورد کالای صادراتی می‌باشد).

در هنگام آماده‌سازی مدارک لازم برای صادرات به عراق باید بدانید که سفارت عراق به هیج‌وجه پیش‌فاکتور را قبول ندارد و حتما باید فاکتور فروش قطعی ارائه شود.

۶- نامه از درخواست‌کننده واردات (اگر مشتری خریدار انحصاری کالا باشد)

مثلا اگر وزارت بازرگانی عراق نیاز به واردات برنج داشته باشد، شرکت بازرگانی باید از وزارت بازرگانی نامه داشته باشد تا بتواند این مقدار برنج را برای وزارت بازرگانی وارد کند.

۷- تهیه برچسب‌های کالا به زبان انگلیسی و عربی

۸- گزارش تست، نمونه‌برداری و بازرسی کالا

۹- اخذ استاندارد محیط زیست

۱۰- تأییدیه ساخت کالا از سازمان استاندارد

۱۱- تهیه پکینگ لیست برای صادرات کالاهایی که شامل چند نمونه جنس متفاوت هستند.

۱۲- سپردن پیمان یا تعهد ارزی

۱۳- قرارداد حمل و بیمه

 

کلام آخر

عراق برای فعالان تجاری و سرمایه‌گذاری ایرانی؛ به نظر می رسد که عراق می‌تواند نقش یک پایگاه و سکوی پرتاب محصولات ایرانی به کشورهای همسایه نیز تلقی گردد. عراق بخاطر شرایط حساسی که دارد مقصد خوبی برای شرکت‌های ایرانی می‌باشد که می‌خواهند در یکی از این مناطق سرمایه‌گذاری کرده و محصولات خود را فرآوری و صادر کنند، بخصوص در حوزه‌های صنایع غذایی، مصالح ساختمان


نظرات کاربران
ارسال نظر