ریسک سیاسی در بازاریابی بین الملل
  1400/07/04 

اگرچه ریسک های سیاسی عموماً با تغییر دولت ها، اثرات خود را بر بازاریابی بین المللی می گذارند؛ اما تغییر در حکومت، چه با انتخابات و چه از طریق کودتا، ضرورتاً به معنی تغییر سطح ریسک سیاسی نیست. به عنوان مثال، در ایتالیا از جنگ جهانی دوم تاکنون بیش از پنجاه حکومت مختلف شکل گرفته اند ولی با این حال، تجارت به همان شکل همیشگی خود به پیش می رود. این در حالی است که در کشور هند که از سال ۱۹۴۵ تاکنون به اندازه ی ایتالیا حکومت های جدیدی را به خود دیده است، مسئله این گونه نبوده و در چندین مورد از حکومت های جدید مستقر در هند، توجه بیشتری به امر بازارهای باز و سرمایه گذاری خارجی شده است. بر عکس موضوع فوق نیز صادق است. به طور مثال شواهد مختلف نشان می دهد که تغییرات شدید در سیاست های تجارت خارجی می تواند در باثبات ترین دولت ها نیز اتفاق بیفتد. بطور مثال حزب انقلابی قانون اساسی، از سال ۱۹۲۹ تا سال ۲۰۰۰ کنترل مکزیک را در دست داشت. طی آن دوره، سرمایه گذاران خارجی علاوه بر این ریسک سیاسی که ممکن بود اموال آنها به نفع دولت مصادره شود، در برهه هایی از زمان با عضویت مکزیک در نفتا، فرصت های زیادی برای سرمایه گذاری خارجی در این کشور پیدا کردند.

 

ریسک سیاسی

خطرات یا ریسک های سیاسی شامل خسارات مالی یا پرسنلی است که به دلیل تصمیمات اشتباه سیاسی ایجاد می شود. جدای از دلایل بازار، تجارت تحت تأثیر تصمیمات سیاسی اتخاذ شده توسط دولتها در کشورهای مختلف می باشد. به عنوان مثال، تصمیمات سیاسی یک دولت حاکم در مورد ارز مالیاتی، تعرفه تجارت، سرمایه گذاری، قوانین کار،  مقررات زیست محیطی و اولویت های توسعه تأثیر عمده ای بر شرایط تجاری و سودآوری دارد که از این طریق می تواند بر اقتصاد ملی تأثیر بگذارد.

به همین ترتیب، عوامل غیر اقتصادی نیز می توانند وضعیت یک تجارت را تغییر دهند. به عنوان مثال، درگیری های سیاسی در بعضی مواقع باعث ایجاد تروریسم، جنگ های داخلی، جنگ های بین المللی و حتی انتخابات سیاسی می شود که ممکن است یک حزب سیاسی حاکم را جایگزین حزب سیاسی دیگری کند، همچنین می تواند بر بازار بین المللی تأثیر بگذارد.

برقراری تعادل در فضای سیاسی

 برای برقراری تعادل در فضای سیاسی، باید نکاتی را که در زیرآمده است مورد توجه قراردهیم:

 

ایدئولوژی:

 با تغییر ایدئولوژی دولت، کشور دستخوش تغییر می شود. سالهای گذشته شاهد تغییراتی بودیم که در یک ملت به دلیل تغییر در ایدئولوژی قدرت حاکم ایجاد شده است.که میتواند تاثیر مستقیم بر اقتصاد و تجارت با کشورهای مختلف داشته باشد.

 

ناسیونالیسم :

 ناسیونالیسم در درجه اول یک ویژگی خاص کشورهای در حال توسعه است. به عنوان مثال، کشور یوگسلاوی با همه ویژگی های ناسیونالیسم مخالف نیست، چون این کشور از داشتن دارایی های خارجی محروم می باشد.

 

ثبات :

ممکن است محیط یک کشور به دلیل خشونت و تقسیمات فرهنگی مبتنی بر زبان یا سایر عوامل ایجاد کننده موقعیت های ناپایدار تغییر کند. به عنوان مثال، خشونت در سومالی و کشورهایی نظیر آن باعث کاهش اعتماد به نفس در انجام کار در این کشورها می شود.

 

روابط بین الملل

 روابط بین کشورها طی بیست سال گذشته بهبود یافته است. این عمدتا به دلیل توسعه فرهنگی می باشد زیرا گسترش فرهنگ و تمدن باعث رشد عقلی و تکامل فکری افراد در زمینه های مختلف به خصوص روابط فردی و اجتماعی می باشد.

 

مدیریت ریسک سیاسی در قرن ٢١

زمانی درک ریسک سیاسی نسبتاً آسان بود؛ در غالب موارد، این پروسه شامل دیکتاتورهایی می‌شد که ناگهان دارایی‌های خارجی را تصرف می‌کردند. اما به‌تدریج سایر نقش‌آفرین‌ها هم وارد کار شدند: افراد بر روی تلفن‌هایشان ویدئو می‌سازند، مقامات شهری حکم منتشر می‌کنند، تروریست‌ها کامیون منفجر می‌کنند و بسیاری اتفاقات دیگر می‌افتد.

اولاً به پایان رسیدن رقابت‌ ابرقدرت‌های جنگ سرد، باعث شد چشم‌انداز ژئوپلتیک شلوغ‌تر و پر از ابهام شود. ثانیاً زنجیره‌های تامین طولانی‌تر و نحیف‌تر باعث شده‌اند کمپانی‌ها در برابر اختلالات واقع در مکان‌های دوردست آسیب‌پذیرتر شوند. نهایتاً تکنولوژی‌های جدید شرایط را به‌گونه‌ای رقم زدهاند که کنشگری اجتماعی دیگر صرفاً برای کنشگرها نیست. ناظرها می‌توانند ویدئوهایی ارسال کنند که همه‌گیر شوند و آسیب‌های سیاسی قابل توجهی را برای کمپانی‌ها به همراه داشته باشند.

 

راهکار

 سازمان‌هایی که در مدیریت ریسک توانایی دارند، دارای چهار شایستگی محوری هستند: درک، تحلیل، تخفیف و پاسخ به ریسک‌های سیاسی. مجموعه‌ای از پرسش‌ها می‌توانند به مدیران کمک کنند تا خلأهای هر حوزه را شناسایی کنند و قابلیتشان برای پیشتازی و کمینه‌سازی ریسک را افزایش دهند.

تا همین اواخر، درک ریسک سیاسی نسبتاً آسان بود. در غالب موارد، این پروسه شامل دیکتاتورهایی می‌شد که ناگهان دارایی‌های خارجی را برای اجرای دستورالعمل‌های داخلی‌شان تصرف می‌کردند، همان رویکردی که هوگو چاوز در ونزوئلا داشت. امروز سلب مالکیت رهبران بسیار کمتر از گذشته شایع است. و اگرچه کماکان دولت‌های کشورها، حاکم اصلی محیط‌های کسب‌وکارند، اما هم‌اکنون حجم زیادی از ریسک سیاسیِ درون و بین مرزهای کشورها، از سوی نقش‌آفرین‌های دیگری نشأت می‌گیرد: افرادی که گوشی همراه در دست دارند، مقامات محلی که احکام شهری صادر می‌کنند، تروریست‌هایی که بمب منفجر می‌کنند، مقامات سازمان ملل که تحریم تصویب می‌کنند و بسیاری موارد دیگر.

رخدادهایی که در دوردست رخ می‌دهند، با سرعت سرسام‌آوری بر کسب‌وکارهای پیرامون دنیا تاثیر می‌گذارند. اعتراضات ضد چین در ویتنام، موجب کمبود موجودی پوشاک در آمریکا شدند. جنگ داخلی در سوریه، هیزم به آتش بحران پناهندگی و حملات تروریستی در اروپا ریخت و صنعت گردشگری را تحت تاثیر قرار داد. دیکتاتور کره‌ی شمالی به استودیوی فیلم در هالیوود حمله‌ی سایبری انجام داد. در عصر جدیدی از ریسک سیاسی زندگی می‌کنیم.

برای کمپانی‌ها، ریسک سیاسی در قرن 21ام اساساً به معنای احتمال تاثیرگذاری شدید یک رخداد سیاسی بر کسب‌وکارشان است

بسیاری از ریسک‌های سیاسی قرن 21ام اگر به‌تنهایی در نظر گرفته شوند، شاید خیلی محتمل به نظر نرسند.

اگرچه ریسک سیاسی پیچیده‌تر شده است، اما کماکان مدیریت صحیح آن نسبتاً سرراست می‌باشد. سازمان‌ها می‌توانند با رعایت صحیح اصول، از دیگران پیش بیفتند. با بهره‌گیری از بهترین رویه‌های موجود و استخراج تجربیات و تحقیقات کنونی در زمینه‌ی رهبری، چهار ویژگی محوری را میان سازمان‌هایی که در مدیریت ریسک خبره هستند یافتیم و مجموعه‌ای از پرسش‌ها که می‌توانند به مدیران در شناسایی ناتوانی‌های سازمانی‌شان برای عملکرد در عصری که ناامنی جهانی روزافزون است، یاری برسانند.

 

عوامل جدید در پس ریسک سیاسی

سه روند کلان هستند که در حال تحول چشم‌انداز ریسک سیاسی می‌باشند:

  • تغییرات قابل توجه سیاسی از زمان پایان جنگ سرد
  • نوآوری‌های زنجیره‌ی تامین
  • انقلاب فناوری

 

سیاست: کمپانی‌ها امروز در پیچیده‌ترین محیط سیاسی از عصر مدرن عمل می‌کنند. در حین جنگ سرد، رقابت ابرقدرت‌ها میان آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی، خطوط میان دوست و دشمن را تقریباً مشخص کرد. سیاست بازرگانی و سیاست‌های امنیتی خیلی دقیق ترسیم شده‌اند. دنیا عمدتاً بین بازارهای سرمایه‌گرای غربی و اقتصاد دستوری شوروی تقسیم شده است. شوروی در معاهدات کنترل تسلیحات حضور داشت، اما آن‌ها را در مذاکرات تجارت جهانی لحاظ نمی‌کردند. چشم‌انداز امروز بسیار شلوغ‌تر است و ابهام بیشتری دارد .  با خیزش دولت‌ها، سقوط آن‌ها، دولت‌های معیوب، دولت‌های چموش و نقش‌آفرین‌های غیردولتی همچون گروه‌های تروریست و مجرمان سایبری احاطه شده است و امنیت دیگر صرفاً به حوزه‌ی خودش مربوط نمی‌شود؛ مشکلات اقتصادیِ بین‌المللی غالباً پیوند نزدیکی با سیاست‌ها و مرامنامه‌های امنیتی دارند.

وقتی کاندولیزا وزیر امور خارجه بود، با ترس و وحشت به «دنیای بنادر دبی » نگاه می‌کرد، یک کمپانی مدیریت بندر که برنده‌ی جایزه شده و تحت مالکیت دولت امارات عربی متحده است و مجبور شد پس از یک واکنش منفی عمومی، مالکیت عملیات پایانه‌ی ارسال مستقر در آمریکای خود را به یک نهاد آمریکایی واگذار کند. اگرچه امارات یک متحد وفادار آمریکا بود و بررسی کامل دولت آمریکا نشان داد که هیچ مشکل امنیتی در این معامله وجود ندارد، اما آمریکایی‌ها با واژه‌های «عرب» و «بندر» مواجه شدند و فاجعه‌ی ١١ سپتامبر کافی بود که عملیات «دنیای بنادر دبی» در آمریکا نامناسب قلمداد شود حتی در یکی از وفادارترین اقتصادهای طرفدار بازار در دنیا.

 

زنجیره‌های تامین: بازده روبه‌رشد زنجیره‌های تامین، باعث شده ارزش قابل توجهی در دسترس کمپانی‌ها قرار بگیرد. حتی کسب‌وکارهای بسیار کوچک هم‌اکنون می‌توانند از حقوق کمتر نیروی کار در آن‌سوی آب‌ها، هزینه‌های ارسال پایین‌تر و مدیریت بهتر سیاهه‌ی کالا بهره بگیرند. اما یک وجه تاریک در انقلاب زنجیره‌ی تامین وجود دارد: زنجیره‌های طولانی‌تر و نحیف‌تر باعث می‌شوند کمپانی‌ها آسیب‌پذیری بیشتری نسبت به اختلال‌های واقع در مکان‌های دوردست داشته باشند.

 

وقتی چین در سال 2014 یک سکوی نفتی را به منطقه‌ی منحصراً اقتصادی ویتنام انتقال داد، معترضان ضدچینی در ویتنام به خروش آمدند. تامین‌کنندگان لی‌اندفانگ، یکی از بزرگ‌ترین تامین‌کنندگان عمده‌ی پوشاک و اسباب‌بازی، مجبور شد کارخانه‌های ویتنامی خود را برای یک هفته تعطیل کند و همین امر تحویل کالاها به آمریکا را کند کرد. آنچه آتش اختلاف در آب‌های داخلی آسیای جنوب شرقی را روشن کرده بود، قفسه‌های فروشگاه‌ها در شهرهای آمریکا را تخلیه کرد.

تکنولوژی: رسانه‌های اجتماعی، گوشی‌های همراه و اینترنت نیز در حال تحول محیط سیاسی در قرن ٢١ام هستند. ٤٨ درصد از دنیا آنلاین هستند. انتظار میرود تا ٢٠٢٠، تعداد افراد دارای موبایل در دنیا از آن‌هایی که آب لوله‌کشی یا برق دارند، بیشتر شود. تکنولوژی به طرز قابل توجهی در حال کاهش هزینه‌ی اقدامات جمعی است و کاری میکند افرادی که طرز فکر مشابهی دارند راحت‌تر یکدیگر را بیابند و به یک نهضت مشترک بپیوندند، حتی اگر فاصله‌ی زیادی از یکدیگر داشته باشند. از آن مهم‌تر، کنشگری اجتماعی دیگر صرفاً برای کنشگرها نیست. در یک دنیای به‌شدت متصل، ناظرها می‌توانند ویدئوهای گرفته‌شده با گوشی همراه را ارسال کنند و همین ویدئوها همه‌گیر شوند.

در ٩ آوریل ٢٠١٧، پس از اینکه یونایتد ایرلاینز تعداد بلیط بیش از ظرفیت را برای پرواز به لوئی‌ویل کنتاکی فروخت، این خط هوایی تصمیم به پیاده کردن چهار مسافر گرفت. یکی از آنها، دیوید دائو، از این کار امتناع کرد. مسافران فیلم دائو را در زمانی که با خشونت از صندلی‌اش کشیده میشد گرفتند و آن را در توییتر و فیس‌بوک گذاشتند. دو روز بعد، یونایتد ٢٥٥ میلیون دلار از ارزش سهامدار را از دست داد و تحلیل‌گرها شروع به نگرانی درباره‌ی انشعابات این خط هوایی در بازار چین کردند، چون افرادی که در رسانه‌های اجتماعی نظر می‌گذاشتند، اعتقاد داشتند که دائو علیه آسیایی‌ها تبعیض قائل شده است.

 

 

ده نوع ریسک سیاسی

در اینجا انواع اصلی ریسک سیاسی که کمپانی‌ها در قرن ٢١ام با آن مواجه می‌شوند را خلاصه می‌کنیم. تعریف ما از ریسک سیاسی، فراتر از احتمال وقوع اقدامی توسط مقامات دولتی است که می‌تواند به طرز قابل توجهی بر کمپانی تاثیر بگذارد؛ برای ما شامل تاثیر اقدامات سیاسی توسط گستره‌ای از افراد و سازمان‌ها می‌شود. ما تغییر اقلیمی و ریسک‌های کاملاً اقتصادی را به شکلی عامدانه نادیده گرفتیم. تغییر اقلیم یک چالش بزرگ جهانی است، اما آن را بیش از اینکه یک دسته‌بندی جداگانه برای ریسک بدانیم، یک عامل افزایش ریسک قلمداد می‌کنیم. تغییر اقلیمی می‌تواند عاملی برای اقدام سیاسی باشد، از کنشگری اجتماعی و مقررات جدید گرفته تا جنگ‌های داخلی و اختلاف‌های بین ایالتی – تمامی ریسک‌هایی که فهرست ما پوشش می‌دهد. و ما ریسک‌های اقتصادی‌مان را کنار گذاشتیم، زیرا اکثر کسب‌وکارها هم‌اکنون آن‌ها را به‌صورت روتین در نظر می‌گیرند و شاخص‌هایی نظیر تورم، بازار کار، نرخ رشد و درآمد سرانه در میان بازارها را رصد می‌کنند.

 

  • ژئوپلتیک

جنگ های بین کشورها، تغییرات عظیم در قدرت ، تحریم های اقتصادی چند جانبه و مداخلات

 

  • اختلافات داخلی

ناآرامی های اجتماعی، خشونت قومی، کوچ ،ناسیونالیسم ،جدایی خواهی ،فدرالیسم ،جنگ های داخلی، کودتاها و انقلاب ها

 

  • قوانین،مقررات،سیاست ها

تغییر در قوانین مالکیت خارجی ، وضع مالیات، مقررات زیست محیزی و قوانین ملی

 

  • نقض قرارداد

دبه کردن دولت در قراردادها، از جمله سلب مالکیت ها و کمبود اعتبار یا انگیزه سیاسی

 

  • فساد

تبعیض در وضع مالکیت و رشوه خواری نظام مند

 

  • دسترسی برون مرزی

تحریم های یک جانبه و بررسی ها و پیگردهای جزایی

 

  • دست کاری در منابع طبیعی

تغییرات با انگیزه سیاسی در منابع انرژی و مواد آلی کمیاب بر روی زمین

 

  • کنشگری های اجتماعی

رخدادها با عقایدی که همه گیر می شوند، تسهیل اقدامات جمعی

 

  • تروریسم

تهدیدات با انگیزه ی سیاسی یا خشونت علیه اشخاص و املاک

 

  • تهدیدهای سایبری

دزدی یا تخریب اموال معنوی ، جاسوسی ، اخاذی و اختلال های بزرگ کمپانی ها ، صنایع ، دولت ها و جوامع


نظرات کاربران
ارسال نظر