معامله تهاتر یا پایاپای
  1400/06/25 

در اقتصاد امروز  معاملات تهاتری در جریان است. نظریات مختلفی در مورد اینکه آیا تهاتر یا بارتر منحصر به شرایط دشوار اقتصادی است یا خیر، وجود دارد؛ اما نکته جالب توجه این جاست که هم اکنون قدرت های اقتصادی دنیا نیز از این روش معامله در چرخه اقتصادی خود بهره می برند. بنابراین سیستم بارتر یا تهاتر، نه تنها در کشورهای تحت فشار اقتصادی، بلکه در همه جای دنیا رایج و شناخته شده است. البته واضح است که در شرایط دشوار اقتصادی و تحریم ارزی، انجام معاملات بین المللی به روش تهاتر، می تواند تا حدودی مشکلات و محدودیت های به وجود آمده را کاهش دهد.

مفهوم تهاتر

تهاتر  یا بارتر سیستم مبادله‌ای است که طرفین انجام‌دهنده تراکنش به صورت مستقیم به تبادل کالاها و خدمات می‌پردازند. در این نوع از تراکنش از وسیله مبادله‌ای مانند پول استفاده نمی‌شود. تهاتر عموماً به صورت دو طرفه انجام می‌شود اما ممکن است چندین شخصیت حقوقی یا حقیقی در آن شرکت کنند. در اغلب کشور‌های توسعه‌یافته، تهاتر به صورت محدودی در موازات با سیستم‌های پولی پیشرفته قرار دارد. بنگاه‌های اقتصادی از بارتر به عنوان جایگزینی به جای پول و وسیله مبادله در زمان بحران‌های مالی مانند زمان بی‌ثبات شدن واحد پولی یا در دسترس نبودن آن به علت تجارت بهره می‌گیرد.

 

مزایا معامله تهاتر یا پایاپای

مبادله پایاپای در بخش‌های مختلفی از جامعه و به دلایل متفاوتی صورت می‌گیرد.
از مهم‌ترین دلایلی که شرکت‌های بزرگ  تهاتر را انتخاب می کنند، وجود قوانین حقوقی پیچیده جهت معاملات بین‌المللی، کاهش نقدینگی و فرار مالیاتی است.

 کاهش نقدینگی با معاملات تهاتری رابطه معکوس دارند یعنی با کاهش نقدینگی، معاملات تهاتری افزایش می یابد.
در چنین شرایطی، بسیاری از افراد و شرکت‌ها برای رفع نیازهای خود از این روش استفاده می‌کنند.

 

معایب معامله تهاتر یا پایاپای

ارزش‌گذاری برای کالا و یا خدمات ارائه‌شده، مهم‌ترین موضوعی است که در روند تهاتر ذهن افراد را به خود مشغول می‌کند.

هنگامی که تهاتر بین کالاها صورت گیرد، برابری ارزش دقیق دو یا چند کالا دشوار است.
مبادله پایاپای برحسب نیاز ضروری یکی از طرف‌های معامله صورت می‌گیرد در نتیجه شخص ممکن است کالای خود را با ارزش کمتری ارائه دهد.
 
ارزش بعضی کالاها به ‌مرور زمان دچار تغییر می‌شود و کارشناسی که عهده‌دار ارزش‌گذاری است باید این مورد را مدنظر قرار دهد که همواره قابل تغییر هستند.

تهاتر به چند روش انجام می‌شود؟

در اینجا، به روش‌های انجام تهاتر از دیدگاه مورد مبادله شده توجه می‌کنیم. تهاتر ممکن است به ۳ روش زیر انجام شود.

  • تهاتر کالا با کالا
  • تهاتر خدمت با کالا
  • تهاتر خدمت با خدمت

 

دلایل ایجاد معامله تهاتر یا پایاپای

مردم، شرکت‌ها و دولت‌ها در هر دوره زمانی به علت‌های خاصی به سمت معامله‌های تهاتری روی می‌آورند.

  • کاهش نقدینگی

زمانی که یک شخص حقیقی یا حقوقی، هم با کاهش نقدینگی مواجه شده باشد و هم به کالا یا خدمات طرف مقابل نیاز زیادی داشته باشد از این نوع معامله استفاده می کند.

  • تحریم‌ها

شرکت‌های بین‌المللی و دولتی که در تحریم‌های سیاسی  و تجاری قرار دارند برای ادامه بقای خود از تهاتر اتفاده می کنند.

  • فرار مالیاتی

مالیات نیز یکی از سوژه‌های مهم برای تغییر جهت معنادار شخص‌های حقیقی و حقوقی به سمت معامله‌های تهاتری به شمار می‌رود.

 

روش های تهاتر در اقتصاد امروز

  • معامله بای بک (Buy back) یا بیع متقابل

معامله بای بک یا بازخرید، یکی از شیوه های معاملات تهاتری است. این نوع از تهاتر در صنایع عظیم و پر هزینه کاربرد بیشتری دارد. بای بک را به بیان ساده می توان این طور توضیح داد: در این روش تجهیزات، ماشین آلات و وسایل مورد نیاز تولید، از طرف یک عرضه کننده خاص به کشوری صادر شده و در عوض محصولات تولید شده به وسیله همین تجهیزات و ماشین آلات، به جای هزینه نقدی این تسهیلات در مدت زمان معینی دریافت می گردد.

این نوع قرار داد می تواند محدودیت های تحریم را کاهش دهد و فن آوری های جدید و پیشرفته را به کشور وارد کند.

  • سوآپ (Swap) کالا

سوآپ به معنای تعویض، معاوضه و جایگزینی است. سوآپ نوعی از معاملات است که به سه دسته: سوآپ ارز ، سواپ نرخ بهره و سوآپ کالا تقسیم می شود. آنچه در واقع نوعی از تهاتر و معامله پایاپای محسوب می شود، سوآپ کالا است. در این روش معامله، یکی از طرفین معامله کالایی را دریافت می کند و متعهد می شود که معادل ارزش آن را در نقطه ای دیگر به طرف دوم تحویل دهد.

  • معامله افست (Offset)

نوعی از معامله کالا به کالا است که در این نوع قرار داد توافق می شود که یک کشور، تجهیزات گران قیمت

 نظامی، حمل و نقل و ترابری را از کشوری پیشرفته و صنعتی خریداری نماید و کشور فروشنده کالا نیز تعهد می کند که در زمینه های اقتصادی مرتبط یا غیر مرتبط با کشور خریدار همکاری نماید. البته در این نوع معامله از “پول” یا واسطه معاملاتی استفاده می شود، اما می تواند نوعی از داد و ستد پایاپای محسوب شود.

سخن پایانی 

تهاتر و صادرات به شیوه تهاتر بهترین شیوه تجارت در شرایط تحریم است . تهاتر قدیمی‌ترین شیوه تبادل در تجارت، مبادله محصول به محصول بدون وجود واسطه به‌نام پول است.

قرارداد تهاتری به روش مشروط واردات کالا یا خدمات به صدور کالا یا خدمات دیگر به کشور فروشنده و مبادله آنها بجای فروش در مقابل پرداخت ارز خارجی است . معاملات تهاتری برای کشورهای در حال توسعه روش مناسبی است. به ویژه در کشورهایی که با کمبود نقدینگی مواجه هستند، صادق می باشد.

اکنون نیز تخمین زده می شود که ١٤٠ کشور در ارتباط با معاملات تهاتری باشند به طوری که سهم معاملات تهاتری در روابط بین الملل از حدود %٤ در سال ١٩٧٥ به حدود %٥٠ در سال ٢٠٠٠ میلادی رسیده است تا جایی که برخی ارزش این معاملات را از ٢٥ تا ٥٠ درصد کل تجارت جهانی می دانند.

 


نظرات کاربران
ارسال نظر