قرارداد فرانشیز (فرانچایز) و انواع آن
  1400/06/23 

فرانشیز چیست؟

فرانشیز (Franchise ) نوعی توافق تجاری است که به موجب آن یک طرف، امتیاز­دهنده، حق استفاده از روش­های کسب و کار و شیوه­ های توسعه یافته خود را در اختیار طرف دوم؛ امتیاز­گیرنده، قرار میدهد. این امر مستلزم این است که در این میان امتیاز­گیرنده از حق استفاده، تولید و ساخت، فروش، بهره برداری از علایم تجاری  و برند­های ایجاد شده توسط امتیاز­دهنده را در کسب و کار خود برخوردار باشد.

 امتیاز­دهنده موظف است تا با روش “know-how” یا دانش تجربی به امتیاز­گیرنده شیوه ­های کسب و کار و نحوه اداره ی آنها و همچنین دسترسی به سیستم کسب و کار موجود را توضیح دهد. فرانشیز جدیدی که ایجاد شده است ادامه شرکت مادر است و به عنوان نماینده­ای برای نام تجاری و وجهه از پیش موجود شناخته می شود. با توجه به ماهیت قراردادهای فرانشیز ، امتیاز­دهنده حقوق لوگو، برند و علائم تجاری را حفظ می­کند.

 هنگام  انعقاد یک قرارداد فرانشیز، از وجود سه عنصر اصلی که در این نوع قراردادها لازم است باید اطمینان حاصل کرد:

  • اجازه استفاده از نام یا علامت تجاری ثبت شده؛
  • انتقال دانش فنی از امتیاز­دهنده به امتیاز­گیرنده؛
  • توزیع کالاهای ساخته‌شده.

 

سیاست قراردادهای فرانشیز

در این نوع از قراردادها، فرانشیز گیرنده موظف می شود تا با توجه به اصول بازاریابی که  از سوی فرانشیز دهنده عنوان می شود، عمل نماید. در واقع فرانشیز از الگوهای همکاری تجاری به حساب می اید که به عنوان یک شبکه ارتباطی کوچک نیز شناخته می شود. با استفاده از این الگو، کسب و کارهای کوچک می توانند با استفاده از نام برند و یک مفهوم تجاری فعالیت داشته باشند. در ادامه این کسب و کارهای کوچک می توانند برای بازاریابی محصولات خود از متدهای تست شده موفق به صورت اشتراکی استفاده نمایند.

 

قراردادهای فرانشیز در ایران

قراردادهای فرانشیز در حال حاضر در ایران، به عنوان یک روش محبوب توسط شرکت­های خارجی که به دنبال ورود به بازار ایران هستند و تمایل دارند همچنان کنترل برند خود را نیز حفظ نمایند، مورد استفاده قرار می گیرند. قراردادهای فرانشیز به طور مستقیم تحت حاکمیت هیچ مجموعه خاصی از قوانین و مقررات در ایران نیستند. همانند سایر قراردادهای بین ­المللی در ایران، تابع قواعد عمومی قراردادها که در قانون مدنی ایران، قانون تجارت ایران و قراردادهای فرانشیز منعقده بین دو طرف قرار دارند. علاوه بر این قوانین و مقررات، قراردادهای فرانشیز ممکن است تابع چندین قانون دیگر در ایران نیز قرار گیرد. قوانین و مقرراتی مانند قوانین واردات و صادرات، قوانین کار، قوانین تأمین اجتماعی، مالیات، ورود اتباع خارجی به کشور، مقررات اقامت و اجازه کار و غیره. از آن جا که فرانشیز روش معمولی برای بهره­ برداری مطلوب از حقوق مالکیت فکری است، یکی دیگر از حوزه­های اصلی حقوقی که قراردادهای فرانشیز در آن مورد استفاده قرار می­گیرد، حقوق مالکیت فکری است. بعلاوه این که ثبت قرارداد، حسب مورد در برخی نهادها مانند ثبت نزد وزارت صنعت، معدن و تجارت و وزارت بهداشت برای واردات و توزیع محصولات خارجی ضروری است. این مسئولیت ها به امتیاز­گیرنده اختصاص می یابد.

 

معیارهای انتخاب یک فرانشیز

میزان تقاضایی که برای محصولات یک شرکت فرانچایز دهنده وجود دارد
رقابت در اشکال مختلف
توانمندی متقاضی فرانچایز در عملیاتی سازی و مدیریت کسب وکار
نام تجاری و برند فرانچایز دهنده
آموزش و خدمات حمایتی
تجربیات فرانچایز دهندگان
رشد سیستم فرانچایزی در منطقه

 

مزایای قراردادهای فرانشیز

این روزها کسب و کارهای مختلفی با استفاده از قراردادهای فرانشیز مشغول به تجارت هستند از جمله مزایای این قراردادها می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

- امنیت پیدا کردن کسب و کار
- اثبات شده بودن روش
- قابلیت پیش بینی نتیجه فعالیت تجاری
- کاستن از هزینه های بازاریابی

 

انواع قراردادهای فرانشیز:

  • قرارداد فرانشیز تولیدی:

در قرارداد فرانشیز تولیدی، فرانشیز دهنده به فرانشیز گیرنده، دانش فنی و تکنولوژی لازم برای تولید یک محصول خاص را که بعداً تحت نام و علامت تجاری او به فروش خواهد رسید، اعطا می کند.در برخی موارد حتی ممکن است گیرنده، مجوز استفاده از اطلاعات محرمانه تجاری یا تکنولوژی موضوع اختراع را نیز از اعطاکننده به دست آورد یا حتی مورد آموزش قرار گرفته و اطلاعات مربوط به بازاریابی، توزیع و خدمات رسانی محصولات تولیدی را نیز تحصیل کند.

  • قرارداد فرانشیز توزیعی:

در مورد قرارداد فرانشیز توزیعی باید گفت که در این قراردادها، فرانشیزگیرنده مطابق الزامات یک سیستم توزیعی، به توزیع و فروش محصولاتی می پردازد که ممکن است توسط فرانشیزدهنده تولید شده باشد که از آن به فرانشیز تولیدی – توزیعی یاد می شود.در این توافق، امتیازدهنده، خود با تولید محصولات، آنها را به واسطه شبکه فرانشیز، به بازار عرضه می کند.در مقابل ممکن است فرانشیزدهنده خود تولیدکننده محصولات توزیعی نباشد بلکه محصولات دیگران را خریداری کرده و در شبکه فرانشیز به واسطه گیرندگان امتیاز، به جریان تجاری بازار می سپارد.

  • قرارداد فرانشیز خدماتی:

به گونه ای از فرانشیز اطلاق می شود که در آن گیرنده ی امتیاز به ارائه ی خدماتی می پردازد که شیوه ی تدارک، عرضه و همچنین استانداردهای حاکم بر آن توسط فرانشیزدهنده ابداع شده و موفق نیز بوده است. معمولا خدمات مزبور تحت علامت و نیز نام تجاری اعطاکننده ارائه می شود. این نوع خاص از فرانشیز نسبت به سایر موارد فرانشیز نیاز به سرمایه گذاری کمتری از ناحیه ی فرانشیزگیرنده داشته، اداره و مدیریت آن آسان تر بوده و از مفاد قراردادی کمتری نیز برخوردار است. بهترین مثال برای تجارتهایی که فرانشیز خدماتی در آن رایج است خدمات هتلداری و خدمات توئیتینگ و تعمیرات پس از فروش اتومبیل است

 

تعهدات فرانشیزگیرنده در قراردادهای فرانشیز

 

این تعهدات به 4 دسته کلی تقسیم میگردد:

١–تعهدات مرتبط با حقوق مالکیت صنعتی شامل:

بکارگیری علائم و نام تجاری مطابق شرایط مندرج در قرارداد استفاده از دانش فنی و تجربی در چارچوب قرارداد عدم افشای آن نزد شخص ثالث (در طول قرارداد و پس از انحلال)

٢– تعهدات در مورد بهره برداری و راه اندازی از سیستم اعطاء مجوز محدود (فرانشیز) شامل:

تدارک فعالیت،محل و مواد لازم جهت راه اندازی و بهره برداری استخدام نیروی متخصص

٣– تعهدات مالی شامل:

پرداخت حق امتیاز و هزینه اولیه، هزینه مکان، تحصیل پوشش بیمه مسولیت و حوادث

٤ تعهدات در مورد شیوه فعالیت در قالب اعطاء مجوز محدود (فرانشیز) شامل:

رعایت همه جانبه تمام استانداردها و دستورالعمل ها جهت حفظ اعتبار و شهرت تجاری فرانشیز، فراهم آوردن موجبات بازرسی صاحب امتیاز

 

پیش بینی نتیجه فعالیت تجاری قرارداد فرانشیز

با استفاده از این قراردادها می توان با خریدهای عمده هزینه عملیاتی را به میزان چشمگیری کاهش داد. ضمن اینکه فرانشیزگیرنده می تواند با استفاده از تجربیاتی که از قبل آزمایش و پیش بینی شده است، به نتیجه برسد. البته لازم به ذکر می باشد که برای موفقیت در این قراردادها فرانشیزگیرنده باید در تمامی مراحل به سیستم تعیین شده از سوی فرانشیزدهنده پایبند باشد.

 

کاهش هزینه های بازاریابی با قرارداد فرانشیز

نکته مهمی که باید پیش از انعقاد قرارداد  فرانشیز به آن توجه شود این است که بلافاصله پس از عقد قراردادهای این چنینی، کسب و کار از وضعیت مستقل خود خارج خواهد شد. شاید این مسئله برای برخی از افراد خوشایند نباشد، اما از مهم ترین دستاوردهای این کار، سرشکن شدن هزینه هاست. زیرا پس از قرارداد، تمامی واحد های وابسته به شبکه فرانشیز در قبال هزینه های بازاریابی مسئول خواهند بود و این هزینه ها مابین تمامی انها تقسم خواهد شد. این نکته را نیز به یاد داشته باشید که تعدد شعب یا واحدها میتواند به عنوان یک روش بازاریابی مورد استفاده قرار گیرد.

 

 


نظرات کاربران
ارسال نظر