انواع بارنامه در حمل و نقل بین المللی
  1400/06/21 

بارنامه

بارنامه یا Bill of lading مشتمل بر دو کلمه Bill به معنای صورتحساب و یا سندی که نشان دهنده هزینه های مربوط به حمل کالا یا خدمات است و Lading به معنای بارگذاری است که در اینجا به مفهوم قراردادن کالا در پروسه حمل است. بنابراین Bill of lading سندی است که نشان می دهد کالا توسط شرکت حمل و نقل (Carrier) به وسیله حمل (Board) تحویل شده است.

از سویی بارنامه نوعی قرارداد بین فرستنده بار (Shipper) و شرکت حمل و نقل است که توسط شرکت حمل و نقل صادر می شود. به تعریفی دیگر بارنامه (B/L) رسیدی است که نشان می دهد کالا حمل شده و در آن اطلاعات مربوط به طرفین شامل ارسال کننده کالا و دریافت کننده کالا درج می شود و بعنوان یک قرارداد قانونی جهت حمل و نقل کالا محسوب می شود.

 

انواع بارنامه در حمل و نقل بین المللی

با توجه به نوع وسیله حمل بارنامه می تواند به یکی از صورت های زیر صادر شود:

  • بارنامه دریایی
  • بارنامه هوایی
  • بارنامه زمینی
  • راه نامه راه آهن

 

 

بارنامه دریایی (Bill of lading)

سندی است که توسط شرکت کشتیرانی و یا نماینده آن در مقابل دریافت کالا و مشخص شدن پرداخت هزینه آن جهت حمل صادر می گردد

در این بارنامه مشخصات کامل بار قید و توسط فرمانده کشتی امضاء می گردد و به موجب آن تعهد می شود بار توسط کشتی به مقصد حمل و تحویل گیرنده داده شودهر بارنامه دریایی یا اسناد مشابه دیگری که به استناد آن قرارداد اجاره کشتی، رابطه بین متصدی باربری و دارنده بارنامه یا سند مذکور را از زمان صدور تعیین کند، قرارداد باربری تلقی می گردد.

در بارنامه دریایی ذکر موارد زیر الزامی است:

  • نام و آدرس فرستنده کالا
  • نام و آدرس گیرنده کالا
  • نام و ملیت کشتی
  • بندر بارگیری و بندر تخلیه کالا
  • نام و مشخصات شخصی که به هنگام ورود کالا به او اطلاع رسانی شود.
  • ماهیت و وضعیت کالا (تعداد بسته ها، مقدار یا وزن، علائم شناسایی)
  • شرایط ظاهری بار
  • وضعیت پرداخت هزینه حمل. اگر هزینه حمل از قبل پرداخت شده باشد، در بارنامه Freight pre paid نمایش داده می شود و اگر هزینه باید در مقصد دریافت شود Freight collet درج می شود.
  • تعداد نسخه های اصلی ارائه شده
  • تاریخ بارنامه

بارنامه هوایی ( Air way Bill )

بارنامه هوایی (AWB) یک سند غیر قابل معامله است که توسط شرکت حمل و نقل هوایی صادر و بعنوان رسید حمل برای فرستنده و گیرنده کالا محسوب می شود. در بارنامه هوایی اطلاعات مربوط به ارسال کننده و دریافت کننده کالا، اطلاعات مربوط به وزن و ابعاد، هزینه حمل و اینکه پرداخت هزینه حمل در مبداء انجام شده و یا باید در مقصد پرداخت شود، درج می شود.

راهنامه یا بارنامه هوایی ، معمولا در ۱۲ نسخه صادر شده که ۳ نسخه اصلی آن از نظر تجارتی مهم بوده و بقیه نسخ آن برای قسمت‌ های داخلی شرکت هواپیمائی به کار برده می‌ شود. این نوع بارنامه باید ممهور به مهر شرکت هواپیمائی و شامل اطلاعات مربوط به تاریخ پرواز و شماره پرواز باشد. این نوع بارنامه قابل معامله نیست.

۳ نسخه اصلی در بارنامه هوایی عبارتند از :

  • نسخه اصلی اول برای شرکت حمل کننده یا صادر کننده FOR CARRIER
  • نسخه اصلی دوم برای گیرنده کالا FOR CONSIGNEE
  • نسخه اصلی سوم برای فرستنده کالا FOR SHIPPER

بارنامه زمینی (CMR)

CMR یا بارنامه زمینی سندی است غیر قابل معامله که نشان می دهد که کالا به شرکت حمل کننده تحویل شده است و شامل بخش های زیر است:

  • تاریخ و مکان صدور بارنامه
  • آدرس و مشخصات ارسال کننده کالا، شرکت حمل و دریافت کننده
  • مشخصات کالای حمل شده و نوع بسته بندی
  • وزن کالا
  • دستورالمل های گمرک نظیر اینکه آیا کالا از نوع آتش زا و خطرناک است یا خیر
  • معمولا CMR هم نظیر سایر بارنامه ها در چندین نسخه صادر می شود که متعاق به ارسال کننده کالا، شرکت حمل و صاحب کالا می باشد و سایر نسخه ها هم مربوط به گمرک های ورودی و خروجی کشورهایی است که در مسیر حمل کالا قرار دارند.
  • حمل کننده کالا تا زمان تحویل کالا مسئول از بین رفتن، خسارت و یا تاخیر در تحویل کالا خواهد بود.

 

بارنامه راه آهن ( Railway of Landing )

سندی است که توسط شرکت های راه آهن در ایستگاه های بارگیری آنان صادر می شود و شرکت راه آهن طی این سند اعلام می کند که کالای مندرج در راهنامه را تحویل گرفته و متقبل می شود که آن را در مقصد صحیح و سالم همان طور تحویل بدهد.

راهنامه راه آهن، غیر قابل معامله و انتقال است و بنابراین با ظهر نویسی نمی توان آن را به دیگری انتقال داد.

 

سه مبدأ ورودی کالا در ایران عبارتند از :

  • کالا هایی که از مبدا اروپا از طریق کشور ترکیه حمل شده و از مرز رازی وارد ایران می شود
  • کالا هایی که از کشورهای اروپایی و یا از طریق ترانزیت کشورهای اروپای شرقی و اتحاد شوروی حمل شده و از طریق مرز جلفا وارد ایران می شود
  • کالا هایی که از مبادی راه آهن میر جاوه وارد ایران شده و مقصد این کالاها ایستگاه راه آهن زاهدان است

مشخصات موجود در بارنامه راه آهن عبارت است از :

  • نام و آدرس فرستنده کالا
  • نام ایستگاه مبدأ و مقصد کالا
  • نام و آدرس گیرنده کالا
  • تعیین نوع کالا و مشخصات آن از قبیل تعرفه، ابعاد و غیره
  • وزن کالا ، تعداد بسته ها و مشخصات بسته بندی
  • شماره واگن
  • ذکر جزئیات مورد لزوم جهت گمرک
  • هزینه حمل کالا (معمولا بر اساس تعرفه راه آهن مربوطه(

 

 انواع دیگر بارنامه:

۱- بارنامه ترانسشیپ  Transshipment Bill of Lading

این نوع بارنامه صرفا برای حمل کالا از طریق دریا بوده و کالا از یک کشتی به کشتی دیگر منتقل می شود و در آن مبدا و مقصد محموله و هم چنین نقطه انتقال کالا از کشتی اول به کشتی دوم و غیره مشخص می شود.


۲- بارنامه حمل مرکب فیاتا (FBL)

اتحادیه بین المللی کارگزاران بار (Freight Forwarders) آن را جهت استفاده عاملین حمل و نقل مرکب تنظیم کرده است. بارنامه فیاتا می تواند به صورت بارنامه دریایی نیز صادر شود. بارنامه فیاتا حاوی آرم سازمان فیاتا و اتاق بازرگانی بین المللی می باشد.

 

۳- بارنامه قابل معامله (negotiable) و بارنامه غیر قابل معامله  (non negotiable)

شرکت های حمل و نقل فورواردر، معمولاً کالا را از فروشنده تحویل و در مقصد، توسط نماینده خود به خریدار تحویل می دهند که این قبیل بارنامه بعنوان بارنامه اصلی قابل معامله (negotiable) بوده و در قسمت گیرنده آن (consignee) نام صاحب کالا در مقصد و در قسمت shipper نیز فرستنده کالا که همان فروشنده است، درج می گردد و چنانچه این قبیل کالاها نیز اعتباری باشند، گیرنده کالا در بارنامه، بانک بازکننده اعتبار خواهد بود که توسط شرکت حمل ونقل (فورواردر) بنام بانک گشایش کننده اعتبار، ظهر نویسی و در غیر اینصورت بنام صاحب کالا (خریدار) ظهرنویسی می شود.

در برخی موارد، شرکت های حمل و نقل ( فورواردر) ممکن است توسط شرکت های حمل کننده کالا (carrier) اقدام به حمل کالا نمایند که در این خصوص شرکت های حمل از بارنامه غیر قابل معامله (non negotiable) استفاده می نمایند که فرستنده shipper در این قبیل بارنامه شرکت فورواردر در مبداء consignee آن در مقصد، نماینده فورواردر می باشد که بدیهی است در این حالت، قبض انبار ابتدا توسط کریر، بنام فورواردر ظهر نویسی و پس از ارائه بارنامه اصلی (قابل معامله) توسط خریدار، قبض انبار مذکور، مجدداً توسط فورواردر، بنام خریدار که نام آن در بارنامه اصلی درج شده، ظهر نویسی می گردد که در موارد فوق نیازی به تنظیم صلح نامه، توسط حمل و نقل نخواهد بود.

 

انواع بارنامه از نظر مالکیت کالا

انواع بارنامه از نظر مالکیت کالا عبارتند از:

 

بارنامه قابل معامله (Negotiable Bill of lading)

بارنامه قابل معامله یک نسخه اصلی از بارنامه است که قابل معامله و انتقال است. خریدار و یا نماینده خریدار با در دست داشتن آن بعنوان مالک کالا قادر خواهند بود که در پورت ورودی کالا در کشور مقصد کالا را دریافت نمایند. بدون این نسخه کالا به خریدار یا نماینده خریدار تحویل نخواهد شد.

 

بارنامه غیر قابل معامله و انتقال (Non negotiable Bill of lading)

بارنامه ای است که فقط بنام یک خریدار یا وارد کننده مشخص صادر می شود. این نوع بارنامه پس از پشت نویسی و تایید هویت خریدار در پورت ورود کالا در کشور مقصد قابلیت قانونی برای مالکیت بار را دارد.


نظرات کاربران
ارسال نظر